Mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc (“BHCNBB”) không phải là một trách nhiệm mới, tuy nhiên so với quy định cũ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số nội dung của luật (“Nghị Định 105”) đã sửa đổi bổ sung cụ thể các quy định liên quan đến trách nhiệm này, đáng chú ý bao gồm các nội dung sau đây.
Mở rộng nhóm cơ sở phải tham gia BHCNBB
Theo các quy định mới, số lượng cơ sở phải tham gia BHCNBB đã được mở rộng đáng kể, từ 18 lên 44 nhóm cơ sở, với các ngưỡng tiêu chí được thắt chặt hơn (số tầng, diện tích sàn tối thiểu giảm xuống). Danh mục mới bổ sung thêm nhiều nhóm cơ sở mà trong thời gian qua đã ghi nhận các vụ cháy nghiêm trọng trên cả nước, chẳng hạn như cơ sở kinh doanh hàng hóa dễ cháy hoặc khó cháy, không cháy nhưng được chứa trong bao bì dễ cháy; nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh; nhà để xe ô tô, xe máy; nhà trưng bày ô tô, xe máy, v.v. Nhìn chung, các quy định pháp luật đang mở rộng phạm vi quản lý nhằm phản ánh sát hơn các vấn đề phát sinh trong thực tiễn xã hội. Đối tượng bao hiểm là toàn bộ tài sản của cơ sở bao gồm (i) nhà, công trình và các tài sản gắn liền với nhà, công trình; máy móc, thiết bị phục vụ hoạt động, sản xuất, kinh doanh; và (ii) các loại hàng hóa, vật tư (bao gồm cả nguyên vật liệu, bán thành phẩm, thành phẩm).
Trong thời gian gần đây, các vụ cháy tại nhà chung cư và nhà ở kết hợp kinh doanh đã gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Trước thực tiễn này, quy định pháp luật hướng tới siết chặt việc mua BHCNBB đối với nhóm cơ sở này, cụ thể là:
- Nhà chung cư, nhà ở tập thể từ 5 tầng trở lên có tổng diện tích sàn từ 1000 m2 trở lên;
- Cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, cơ sở kinh doanh dịch vụ khác theo quy định của pháp luật có tổng diện tích sàn từ 300m2 trở lên;
- Nhà ở kết hợp sản xuất kinh doanh có tổng diện tích phục vụ sản xuất, kinh doanh từ 200m2 trở lên;
- Nhà đa năng, nhà hỗn hợp, trừ nhà ở kết hợp sản xuất kinh doanh có tổng diện tích phục vụ sản xuất, kinh doanh có nhà cao 3 tầng trở lên hoặc có tổng diện tích sàn 500m2 trở lên;
- Nhà để xe oto, xe máy, nhà trưng bày ô tô, xe máy có tổng diện tích sàn từ 500m2 trở lên.
Các cập nhật mới về mức phí bảo hiểm
Ngoại trừ cơ sở hạt nhân và các cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ có tổng số tiền bảo hiểm của các tài sản tại một địa điểm từ 1.000 tỷ đồng trở lên, mức phí bảo hiểm tối thiểu của các cơ sở thuộc diện phải mua BHCNBB được xác định bằng số tiền bảo hiểm tối thiểu x tỷ lệ phí bảo hiểm tối thiểu. Để phù hợp với việc bổ sung danh sách cơ sở bắt buộc phải mua BHCNBB, Nghị Định 105 đã điều chỉnh tỷ lệ phí bảo hiểm tối thiểu tương ứng. Một số nhóm cơ sở có mức phí bảo hiểm cao do tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ lớn có thể kể đến như chợ; cơ sở sản xuất, gia công gỗ; cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke, vũ trường, v.v., với tỷ lệ phí bảo hiểm tối thiểu cao nhất lên đến 0,5%/năm.
Ngoài ra, mức trích nộp bắt buộc từ các doanh nghiệp bảo hiểm triển khai bán BHCNBB đã tăng từ 1% lên 2% tổng số phí bảo hiểm thực tế thu được của các hợp đồng bảo hiểm gốc trong năm tài chính liền kề. Số tiền này vẫn sẽ được nộp trực tiếp vào Tài khoản của Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ do Bộ Công An mở và quản lý, tương tự như trước đây.
Kết luận và Khuyến nghị cho Doanh nghiệp
Trong bối cảnh pháp luật có nhiều thay đổi, các cơ sở/doanh nghiệp cần lưu ý mua BHCNBB đúng mức phí theo quy định, để không bị xử phạt tối đa 15 triệu đồng khi mua không đúng mức phí và tối đa 50 triệu đồng khi không mua BHCNBB. Các doanh nghiệp bảo hiểm cũng cần bảo đảm trích nộp phí bảo hiểm theo quy định, qua đó thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước, để không bị xử phạt tối đa 30 triệu đồng khi trích nộp thiếu và tối đa 50 triệu đồng khi không trích nộp. Quy định mới về việc tham gia BHCNBB được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao ý thức và trách nhiệm của chủ các cơ sở, đồng thời tăng cường nguồn lực tài chính để hỗ trợ khắc phục thiệt hại khi xảy ra sự cố cháy, nổ.
