Hà Nội, ngày 9 tháng 12 2025
Từ ngày 1/7/2025, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 (“Luật PCCC và CNCH 2024”) chính thức có hiệu lực. Cùng thời điểm, Chính phủ ban hành Nghị định 105/2025/NĐ-CP (“Nghị Định 105”) quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số nội dung của luật. Một trong những điểm đáng chú ý là yêu cầu lập và quản lý Hồ sơ Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (“Hồ sơ PCCC và CHCN”).
Mở rộng đối tượng phải lập và quản lý Hồ Sơ PCCC và CNCH
Trước đây, nghĩa vụ lập Hồ sơ PCCC áp dụng đối với hai nhóm đối tượng là (i) cơ sở thuộc diện quản lý của Cơ quan Công an và (ii) cơ sở thuộc diện quản lý của UBND cấp xã, được xác định dựa trên các tiêu chí như số tầng, tổng diện tích sàn, khối tích và các đặc điểm khác của cơ sở.
Theo quy định mới, nghĩa vụ lập Hồ sơ PCCC và CNCH được áp dụng chung cho một nhóm đối tượng thống nhất gọi là các cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy, chữa cháy (“Cơ Sở”). Cơ Sở được định nghĩa là nhà, công trình hoặc địa điểm được sử dụng để ở, sản xuất, kinh doanh, hoạt động thương mại, làm việc hoặc cho mục đích hợp pháp khác, và thuộc danh mục do Chính phủ quy định tại Nghị định 105.
So với quy định cũ, các tiêu chí để xác định Cơ Sở phải lập Hồ sơ PCCC và CNCH (như số tầng, khối tích,…) nhìn chung đều được điều chỉnh theo hướng giảm ngưỡng, tức là dẫn đến việc mở rộng phạm vi các cơ sở phải thực hiện nghĩa vụ này. Một số nhóm cơ sở thậm chí không còn áp dụng tiêu chí về số tầng hay khối tích, đồng nghĩa với việc toàn bộ nhóm đó đều phải lập Hồ sơ PCCC và CNCH (như nhà chung cư, nhà tập thể, nhà trẻ, trường học các cấp, chợ, trung tâm thương mại, siêu thị,…) Nhìn chung, hệ thống pháp luật về PCCC và CNCH đang được hoàn thiện theo hướng siết chặt hơn và tăng cường kiểm soát đối với các cơ sở thuộc diện quản lý.
Thành phần Hồ Sơ PCCC và CNCH
So với quy định cũ, Luật PCCC và CNCH 2024 đã cập nhật nhiều quy định cụ thể liên quan đến hoạt động cứu nạn, cứu hộ. Việc đổi tên luật nhằm phản ánh đầy đủ hơn phạm vi điều chỉnh và phù hợp với các nội dung mới được bổ sung. Theo đó, “Hồ Sơ PCCC” trước đây cũng được điều chỉnh tên gọi, tích hợp thành “Hồ Sơ PCCC và CNCH”.
Nghị định 105 đã sửa đổi thành phần tài liệu của Hồ Sơ PCCC và CNCH, theo đó bổ sung một số tài liệu mới, quy định nhiều hơn các tài liệu bắt buộc và loại bỏ những tài liệu không còn phù hợp. Để bảo đảm tuân thủ, Cơ Sở cần lưu ý cập nhật và sử dụng các mẫu tài liệu mới được ban hành thay thế cho các mẫu cũ đã hết hiệu lực.
Thành phần Hồ Sơ PCCC và CNCC được chia thành 2 nhóm tài liệu như sau:
1. Nhóm tài liệu bắt buộc
- Phiếu thông tin của cơ sở;
- Nội quy phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ;
- Quyết định thành lập Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở hoặc Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ chuyên ngành hoặc văn bản phân công người thực hiện nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tại cơ sở; thông báo kết quả huấn luyện nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ;
- Phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ;
- Sổ theo dõi phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ;
- Biên bản tự kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy;
- Báo cáo kết quả thực hiện công tác phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ;
- Giấy Chứng nhận bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc đối (đối với các cơ sở phải mua bảo hiểm);
- Giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế; hoặc văn bản thẩm duyệt thiết kế; hoặc văn bản thẩn định thiết kế, văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu (đối với các công trình thuộc diện phải thẩm duyệt thiết kế hoặc thẩm định thiết kế);
- Bản vẽ hoàn công hệ thống, hạng mục liên quan đến phòng cháy và chữa cháy (đối với các công trình phải thẩm định thiết kế);
- Biên bản kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy của Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan Công an, cơ quan chuyên môn về xây dựng trực tiếp quản lý cơ sở.
2. Nhóm các tài liệu không bắt buộc
- Thông báo kết quả xác minh, giải quyết vụ cháy của cơ quan Công an;
- Biên bản vi phạm hành chính, quyết định xử phạt vi phạm hành chính về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; và các quyết định có liên quan khác của cơ quan chức năng;
- Văn bản thể hiện việc phân công người thực hiện kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy tại cơ sở.
Người đứng đầu cơ sở lưu ý phải thực hiện tự kiểm tra và lập biên bản tự kiểm tra về phòng cháy định kỳ 06 tháng/lần hoặc 01 năm/lần tùy theo phân loại Cơ Sở; cùng với đó là nộp báo cáo kết quả thực hiện công tác phòng cháy, chữa cháy đến cơ quan quản lý có thẩm quyền trước 15/6 và trước 15/12 hàng năm.
Khuyến nghị dành cho doanh nghiệp
Để tránh các rủi ro pháp lý không đáng có, các cơ sở doanh nghiệp cần rà soát và thực hiện đầy đủ các quy định pháp luật liên quan đến việc lập, quản lý Hồ Sơ PCCC và CNCH đối với toàn bộ Cơ Sở mà mình quản lý. Mức xử phạt vi phạm hành chính ở thời điểm hiện tại đã tăng nặng so trước đây, tối đa lên đến 3.000.000 đồng cho hành vi không đủ tài liệu trong Hồ Sơ PCCC và CNCH; hoặc 7.000.000 đồng đối với hành vi không lập Hồ Sơ PCCC và CNCH.
