Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 16 tháng 06 năm 2025
Thừa kế là một chế định quan trọng của pháp luật dân sự Việt Nam và luôn nhận được nhiều sự quan tâm từ người dân và xã hội. Vì thế, chế định thừa kế được ghi nhận và hoàn thiện qua nhiều giai đoạn phát triển của hệ thống pháp luật Việt Nam. Theo đó, quyền thừa kế được Hiến pháp và pháp luật dân sự bảo hộ nhằm bảo đảm quyền sở hữu tài sản của cá nhân, tạo sự an tâm cho người dân trong quá trình lao động, sản xuất, kinh doanh và tích lũy tài sản qua nhiều thế hệ.
Nhằm cung cấp cho độc giả góc nhìn pháp lý tổng quan liên quan đến chế định thừa kế tại Việt Nam, chúng tôi thực hiện chuỗi bài viết “Thừa kế tại Việt Nam – Những vấn đề cần lưu ý”, bao gồm bốn số chính như sau:
- Phần 1 – Tổng quan về thừa kế tại Việt Nam
- Phần 2 – Thừa kế theo pháp luật: Người thừa kế theo pháp luật và nguyên tắc áp dụng
- Phần 3 – Thừa kế theo di chúc: Những điểm cần lưu ý khi soạn thảo di chúc hợp lệ
- Phần 4 – Di sản và phân chia di sản
Tổng quan về Thừa kế tại Việt Nam
Về khung pháp lý, quan hệ thừa kế tại Việt Nam chủ yếu được điều chỉnh bởi Bộ luật Dân sự 2015. Ngoài ra, đối với một số vấn đề mang tính đặc thù, các quy định của pháp luật chuyên ngành có liên quan (chẳng hạn pháp luật về hôn nhân và gia đình) cùng với hệ thống án lệ do Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao công bố cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giải thích và áp dụng pháp luật về thừa kế trên thực tiễn.
Các nguyên tắc chung
Quyền thừa kế được Nhà nước Việt Nam bảo hộ. Theo đó, mọi cá nhân đều bình đẳng về quyền để lại tài sản của mình cho người khác và quyền hưởng di sản theo di chúc và theo pháp luật.
Pháp luật Việt Nam tôn trọng quyền tự định đoạt tài sản của các chủ thể trong quan hệ thừa kế, cụ thể:
- Người để lại di sản có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình, chỉ định người thừa kế, truất quyền hưởng di sản của người thừa kế.
- Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản miễn là việc từ chối không nhằm trốn tránh nghĩa vụ về tài sản với chủ thể khác.
Các bên liên quan chính trong một quan hệ thừa kế
Trong một quan hệ thừa kế, có bốn nhóm chủ thể chính bao gồm:
- Người để lại di sản là cá nhân và có tài sản để lại cho người thừa kế (di sản).
- Người thừa kế (i) là cá nhân còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết; hoặc (ii) không là cá nhân, miễn là đang tồn tại vào thời điểm mở thừa kế. Người thừa kế gồm người thừa kế theo pháp luật (hàng thừa kế) và người thừa kế theo di chúc.
- Người quản lý di sản là người được chỉ định trong di chúc hoặc do những người thừa kế thỏa thuận cử ra.
- Người phân chia di sản là người phân chia di sản theo di chúc hoặc theo thỏa thuận giữa những người thừa kế theo pháp luật. Người phân chia di sản có thể đồng thời là người quản lý di sản.
Các yếu tố cần chú ý khác
Trong quan hệ thừa kế, các bên liên quan cần chú ý đến các nội dung sau:
- Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết hoặc được Toà án xác định là đã chết theo quy định pháp luật.
- Địa điểm mở thừa kế là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản; hoặc nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng, là nơi có toàn bộ di sản hoặc nơi có phần lớn di sản.
- Thời hiệu thừa kế gồm các mốc sau, được tính từ thời điểm mở thừa kế:
– 30 năm để người thừa kế yêu cầu chia di sản là bất động sản;
– 10 năm để người thừa kế yêu cầu chia di sản là động sản;
– 10 năm để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác;
– 03 năm để các bên liên quan yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại.
- Thừa kế gồm hai loại là thừa kế theo pháp luật và thừa kế theo di chúc.
Tạm kết
Thừa kế luôn dành được sự quan tâm của xã hội do đây là cơ chế bảo đảm thành quả lao động của người dân được bảo vệ qua nhiều thế hệ. Do đó, với các cá nhân và gia đình sở hữu tài sản lớn, hoạch định kế hoạch thừa kế sớm là cần thiết để kiểm soát rủi ro pháp lý và bảo toàn tài sản gia đình.
Trong phần tiếp theo, chuỗi bài viết sẽ cung cấp một số góc nhìn pháp lý về thừa kế theo pháp luật tại Việt Nam.
Liên hệ
Email: info@indochinecounsel.com
SĐT:(+84) 28 3823 9640
