Giới thiệu
Ngày 07 tháng 8 năm 2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 219/2025/NĐ-CP (“Nghị định 219“), có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Nghị định này thay thế Nghị định số 152/2020/NĐ-CP và Nghị định số 70/2023/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 152 (gọi chung là “Nghị định 152“), quy định về việc quản lý và sử dụng lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam.
Được ban hành trong bối cảnh Chính phủ tiếp tục thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính và cải thiện môi trường đầu tư, Nghị định 219 được xem là một bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách quản lý lao động nước ngoài tại Việt Nam. Nghị định hướng tới việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp cho cơ quan quản lý địa phương, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc tiếp cận và sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao từ nước ngoài, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các ngành, lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế – xã hội.
Các điểm chính của Nghị định 219
Bổ sung hình thức làm việc mới
Nghị định 219 bổ sung hình thức điều động mới cho phép người lao động nước ngoài được cử từ pháp nhân ở nước ngoài sang làm việc tại Việt Nam mà không thuộc trường hợp “di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp” (intra-corporate transferees – ICTs). Theo quy định mới, hồ sơ đối với trường hợp này bao gồm: (i) Văn bản của người sử dụng lao động ở nước ngoài cử người lao động sang làm việc tại Việt Nam; và (ii) Tài liệu chứng minh vị trí công việc tại nước ngoài phù hợp với vị trí dự kiến đảm nhiệm tại Việt Nam.
Khác với diện ICT, vốn yêu cầu người lao động phải có ít nhất 12 tháng làm việc liên tục tại pháp nhân điều chuyển, hình thức mới này không đặt ra yêu cầu về thời gian làm việc tối thiểu trước đó. Quy định này tạo ra mức độ linh hoạt cao hơn cho các tập đoàn đa quốc gia trong việc điều động và bố trí nhân sự giữa các pháp nhân trong cùng hệ thống.
Tuy nhiên, hiện chưa có hướng dẫn chính thức làm rõ tiêu chí xác định thế nào là vị trí “phù hợp” giữa công việc tại nước ngoài và vị trí dự kiến tại Việt Nam, cũng như các loại tài liệu chứng minh cần thiết. Do đó, trong quá trình áp dụng thực tế, quy định này có thể dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan có thẩm quyền cho đến khi có hướng dẫn chi tiết.
Điều chỉnh tiêu chuẩn đối với một số vị trí làm việc
Giám đốc điều hành
Đối với vị trí Giám đốc điều hành, bên cạnh yêu cầu phải lãnh đạo và trực tiếp quản lý một bộ phận cụ thể trong tổ chức, Nghị định 219 bổ sung yêu cầu ứng viên phải có ít nhất ba năm kinh nghiệm làm việc liên quan đến lĩnh vực của vị trí dự kiến đảm nhiệm tại Việt Nam. Quy định này cho thấy xu hướng siết chặt hơn điều kiện đối với vị trí Giám đốc điều hành, nhằm bảo đảm ứng viên không chỉ có năng lực quản lý mà còn có kinh nghiệm chuyên môn phù hợp với lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp.
Chuyên gia
Đối với vị trí chuyên gia, Nghị định 219 nới lỏng một số yêu cầu so với Nghị định 152. Theo đó, ngoài điều kiện có bằng đại học hoặc trình độ tương đương, ứng viên chỉ cần có ít nhất hai năm kinh nghiệm làm việc liên quan, thay vì ba năm như trước đây.
Đáng chú ý, đối với các lĩnh vực chiến lược như tài chính, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia hoặc các lĩnh vực ưu tiên theo chính sách của Nhà nước hoặc theo các thỏa thuận hợp tác quốc tế của Chính phủ Việt Nam, người lao động nước ngoài chỉ cần có bằng đại học phù hợp và ít nhất một năm kinh nghiệm chuyên môn. Điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc thu hút chuyên gia và lao động nước ngoài có trình độ cao trong các lĩnh vực trọng điểm của nền kinh tế.
Lao động kỹ thuật
Nghị định 219 cũng điều chỉnh theo hướng nới lỏng yêu cầu về kinh nghiệm đối với lao động kỹ thuật. Theo quy định mới, người lao động có thể đáp ứng điều kiện nếu có ít nhất một năm đào tạo chính quy và hai năm kinh nghiệm làm việc liên quan, thay vì ba năm kinh nghiệm như trước đây, hoặc có ít nhất ba năm kinh nghiệm làm việc liên quan trong lĩnh vực chuyên môn, thay vì năm năm theo Nghị định 152. Việc giảm yêu cầu về kinh nghiệm được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc tuyển dụng lao động kỹ thuật có tay nghề, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển giao công nghệ và kỹ năng cho lực lượng lao động trong nước.
Mở rộng các trường hợp miễn Giấy phép Lao động
Bổ sung đối tượng được miễn Giấy phép lao động
Nghị định 219 bổ sung cơ chế cho phép một số lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam không phải xin giấy phép lao động nếu được các bộ hoặc cơ quan ngang bộ xác nhận làm việc trong các lĩnh vực trọng điểm như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia hoặc các lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế – xã hội khác.
Quy định này được xem là một bước tiến quan trọng trong việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia, đồng thời thể hiện định hướng của Việt Nam trong việc tạo điều kiện thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao từ nước ngoài, đặc biệt là các chuyên gia có trình độ chuyên môn cao trong các lĩnh vực công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Điều chỉnh quy định đối với lao động nước ngoài làm việc ngắn hạn
Nghị định 219 cũng điều chỉnh quy định đối với trường hợp lao động nước ngoài làm việc ngắn hạn tại Việt Nam. Theo đó, nhà quản lý, giám đốc điều hành, chuyên gia và lao động kỹ thuật có thể làm việc tại Việt Nam tối đa 90 ngày trong một năm dương lịch, thay cho quy định trước đây chỉ cho phép tối đa 30 ngày cho mỗi chuyến công tác và không quá ba chuyến mỗi năm. Quy định mới mang lại sự linh hoạt hơn cho doanh nghiệp trong việc bố trí nhân sự, khi không còn giới hạn số lần nhập cảnh mà chỉ kiểm soát tổng số ngày làm việc tại Việt Nam trong năm. Tuy nhiên, Nghị định 219 hiện chưa có hướng dẫn chi tiết về cơ chế áp dụng đối với các trường hợp này, do đó việc triển khai trong thực tiễn vẫn cần được làm rõ thêm thông qua các văn bản hướng dẫn.
Đơn giản hóa thủ tục cấp Giấy phép lao động
Tích hợp thủ tục chấp thuận nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài vào hồ sơ xin Giấy phép lao động
Nghị định 219 đưa ra một số cải cách nhằm đơn giản hóa thủ tục cấp Giấy phép lao động. Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc tích hợp thủ tục chấp thuận nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài vào hồ sơ xin cấp, cấp lại hoặc gia hạn giấy phép lao động, thay vì yêu cầu doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục chấp thuận này trước khi nộp hồ sơ như theo Nghị định 152. Cách tiếp cận mới được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian xử lý hồ sơ, từ khoảng 36 ngày xuống còn khoảng 10 ngày làm việc, qua đó giảm gánh nặng thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.
Thay đổi yêu cầu về thông báo tuyển dụng
Bên cạnh đó, Nghị định 219 cũng điều chỉnh yêu cầu về thông báo tuyển dụng lao động Việt Nam đối với các vị trí dự kiến sử dụng lao động nước ngoài. Theo quy định mới, thay vì chỉ được đăng tải thông báo trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội hoặc của Trung tâm Dịch vụ việc làm, doanh nghiệp có thể đăng tải thông báo trực tiếp hoặc thông qua các tổ chức dịch vụ việc làm hoặc doanh nghiệp cho thuê lại lao động. Quy định này mang lại mức độ linh hoạt cao hơn cho người sử dụng lao động trong quá trình thực hiện thủ tục tuyển dụng và sử dụng lao động nước ngoài.
Đơn giản hóa thủ tục cấp phiếu lý lịch tư pháp
Ngoài ra, Nghị định 219 cũng đơn giản hóa thủ tục liên quan đến phiếu lý lịch tư pháp. Theo đó, doanh nghiệp có thể đồng thời thực hiện thủ tục xin Giấy phép lao động và đề nghị cấp phiếu lý lịch tư pháp cho người lao động nước ngoài thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Sau khi hồ sơ hợp lệ được tiếp nhận, cơ quan công an sẽ cấp phiếu lý lịch tư pháp điện tử và chuyển trực tiếp đến cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy phép lao động, qua đó giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và giảm bớt các bước thủ tục cho doanh nghiệp.
Thay đổi cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy phép lao động
Phù hợp với chủ trương của Chính phủ về tinh gọn và sắp xếp lại bộ máy hành chính nhà nước, Bộ Nội vụ (MOHA) đã được giao làm cơ quan chủ quản chính trong quản lý nhà nước về lao động, sau khi hợp nhất với Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (MOLISA). Việc điều chỉnh cơ cấu tổ chức này nhằm nâng cao hiệu quả và tính thống nhất trong công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực lao động. Theo đó, Sở Nội vụ (DOHA) sẽ là cơ quan có thẩm quyền thực hiện các thủ tục liên quan đến cấp, cấp lại, gia hạn, và thu hồi Giấy phép lao động, cũng như cấp giấy xác nhận các trường hợp miễn Giấy phép lao động đối với lao động nước ngoài. Thẩm quyền này được áp dụng đối với phần lớn các trường hợp sử dụng lao động nước ngoài, ngoại trừ những lao động làm việc tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp được thành lập bởi Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ hoặc cơ quan thuộc Chính phủ. Đối với các trường hợp này, cơ quan có thẩm quyền vẫn sẽ là Bộ Nội vụ (MOHA) hoặc Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh nơi tổ chức, doanh nghiệp đặt trụ sở.
Một số thay đổi đáng chú ý khác
Thay thế chức danh công việc bằng lĩnh vực làm việc
Theo Nghị định 219, người sử dụng lao động khi thực hiện thủ tục liên quan đến lao động nước ngoài phải kê khai lĩnh vực công việc của người lao động, được xác định theo tên nghề cấp độ 3 tại Phụ lục I ban hành kèm theo Quyết định số 34/2020/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục Nghề nghiệp Việt Nam, thay vì sử dụng chức danh công việc do doanh nghiệp tự xác định như trước đây. Quy định này nhằm tăng cường tính chuẩn hóa và bảo đảm sự thống nhất với hệ thống phân loại nghề nghiệp quốc gia của Việt Nam.
Không bắt buộc nộp hợp đồng lao động khi xin Giấy phép lao động
Theo quy định trước đây, doanh nghiệp phải nộp hợp đồng lao động đã ký kết như một phần của hồ sơ xin cấp Giấy phép lao động. Tuy nhiên, Nghị định 219 đã bãi bỏ quy định này. Thay vào đó, hợp đồng lao động đã ký chỉ được cung cấp khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu, qua đó giúp giảm bớt thành phần hồ sơ và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Đơn giản hóa thủ tục thông báo khi làm việc tại nhiều tỉnh, thành phố
Trước đây, trong trường hợp người lao động nước ngoài làm việc tại nhiều tỉnh, thành phố, doanh nghiệp phải gửi báo cáo điện tử đến Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội và Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tại từng địa phương nơi người lao động làm việc. Theo Nghị định 219, thủ tục này đã được đơn giản hóa, doanh nghiệp hiện chỉ cần thông báo đến Sở Nội vụ tại địa phương nơi người lao động làm việc chính, không còn phải thực hiện báo cáo với cơ quan trung ương, qua đó giúp giảm đáng kể các thủ tục hành chính liên quan.
Bãi bỏ nghĩa vụ báo cáo tình hình sử dụng lao động nước ngoài
Theo Nghị định 152, doanh nghiệp có trách nhiệm báo cáo định kỳ 6 tháng và hàng năm về tình hình sử dụng lao động nước ngoài. Nghị định 219 đã bãi bỏ yêu cầu này, giảm bớt nghĩa vụ báo cáo và gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp.
Điều chỉnh yêu cầu đối với giấy khám sức khỏe
Theo Nghị định 152, giấy khám sức khỏe do cơ quan y tế có thẩm quyền cấp ở nước ngoài hoặc tại Việt Nam phải còn hiệu lực trong vòng 12 tháng tính đến thời điểm nộp hồ sơ. Nghị định 219 đưa ra cách tiếp cận linh hoạt hơn, cho phép chấp nhận giấy khám sức khỏe được cấp ở nước ngoài nếu Việt Nam và quốc gia hoặc vùng lãnh thổ cấp giấy khám sức khỏe có thỏa thuận công nhận lẫn nhau. Thay đổi này thuận lợi hóa việc tuyển dụng và tiếp nhận lao động nước ngoài.
Các bước doanh nghiệp cần lưu ý
Trước những thay đổi đáng kể được đưa ra trong Nghị định 219, doanh nghiệp nên chủ động rà soát và điều chỉnh các quy trình liên quan để bảo đảm phù hợp với quy định mới. Một số bước cần xem xét bao gồm: (i) rà soát và cập nhật quy trình tuyển dụng và quản lý người lao động nước ngoài nhằm đảm bảo tuân thủ kịp thời; (ii) theo dõi chặt chẽ các văn bản hướng dẫn và cập nhật từ cơ quan quản lý để kịp thời nắm bắt các quy định chi tiết trong quá trình triển khai; và (iii) đánh giá lại chiến lược sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao từ nước ngoài, đặc biệt trong các lĩnh vực tăng trưởng nhanh như công nghệ, đổi mới sáng tạo và tài chính, nhằm tận dụng các điều kiện và cơ chế thuận lợi được thiết lập theo quy định mới.
Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, doanh nghiệp không chỉ giảm thiểu rủi ro pháp lý và vận hành mà còn có thể tận dụng khung pháp lý mới để thu hút và bố trí nhân lực nước ngoài hiệu quả hơn, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh lâu dài.
Kết luận
Nghị định 219 đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong cách tiếp cận của Việt Nam đối với việc quản lý lao động nước ngoài, từ mô hình quản lý mang tính thủ tục sang khung pháp lý linh hoạt hơn và định hướng hỗ trợ phát triển. Thông qua việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, nới lỏng một số điều kiện về trình độ và mở rộng các trường hợp miễn Giấy phép lao động, Nghị định 219 góp phần tạo lập môi trường đầu tư năng động và thân thiện hơn với nhà đầu tư.
Những cải cách này cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong việc thu hút và sử dụng lao động nước ngoài có trình độ cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ, đổi mới sáng tạo và các ngành kinh tế ưu tiên. Đối với các doanh nghiệp sẵn sàng thích ứng với những thay đổi này, Nghị định 219 mở ra cơ hội xây dựng lực lượng lao động có năng lực cạnh tranh toàn cầu, qua đó hỗ trợ tăng trường và phát triển bền vững trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam tiếp tục hội nhập sâu rộng.
