Vào ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Thuế Thu nhập Cá nhân mới (sau đây gọi là “Luật Thuế TNCN Mới”), thay thế Luật Thuế Thu nhập Cá nhân năm 2007. Luật Thuế TNCN Mới sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Đáng chú ý, các quy định về thuế TNCN đối với thu nhập phát sinh từ hoạt động kinh doanh, tiền lương và tiền công của cá nhân cư trú sẽ được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026 (tức từ ngày 01/01/2026).
Sự đổi mới này nhằm hiện đại hóa hệ thống quản lý thuế của Việt Nam, đơn giản hóa các thủ tục hành chính và thích ứng với sự phát triển của nền kinh tế số. Theo đó, Luật Thuế TNCN Mới được kỳ vọng sẽ có tác động đáng kể đến việc tuân thủ nghĩa vụ thuế của các cá nhân và hộ kinh doanh.
Các Nội Dung Chính
- Tài sản chịu thuế mới: Tên miền quốc gia Việt Nam, tín chỉ carbon, biển số xe, tài sản số và vàng miếng. Mở rộng cơ sở tính thuế phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế số và tăng trưởng xanh.
- Ưu đãi thuế đối với nhân lực công nghệ cao: Miễn thuế TNCN trong thời hạn năm (05) năm đối với các chuyên gia đủ điều kiện trong một số lĩnh vực nhất định, nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong việc thu hút nhân tài.
- Đơn giản hóa biểu thuế TNCN lũy tiến từng phần: Giảm số bậc thuế từ bảy (07) bậc xuống còn năm (05) bậc (5% – 35%), đồng thời mở rộng khoảng thu nhập ở từng bậc, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc tuân thủ và giảm áp lực thuế đối với nhóm người có thu nhập thấp và trung bình.
- Tăng mức giảm trừ gia cảnh: Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế được nâng lên 15,5 triệu VNĐ/tháng và mức giảm trừ cho người phụ thuộc tăng lên 6,2 triệu VNĐ/tháng.
- Đổi mới đối với hộ kinh doanh: Miễn thuế đối với doanh thu đến 500 triệu VNĐ/năm; đồng thời áp dụng các phương pháp tính thuế khác nhau theo quy mô doanh thu, bao gồm cả phương pháp tính thuế dựa trên lợi nhuận đối với các hộ kinh doanh có quy mô lớn.
Tài Sản Chịu Thuế Mới
Luật Thuế TNCN Mới thiết lập các quy định đánh thuế cụ thể và mở rộng phạm vi thu nhập chịu thuế, bao gồm thu nhập phát sinh từ các giao dịch chuyển nhượng: (i) tên miền quốc gia Việt Nam “.vn”; (ii) kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon; (iii) biển số xe trúng đấu giá; (iv) tài sản số; và (v) vàng miếng.
Cụ thể, thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng và tài sản số sẽ chịu thuế TNCN với thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng. Đối với thu nhập từ chuyển nhượng tên miền “.vn”, tín chỉ carbon và biển số xe, thuế suất 5% sẽ được áp dụng đối với phần thu nhập vượt quá 20 triệu VNĐ cho mỗi giao dịch. Nhằm khuyến khích bảo vệ môi trường, giao dịch chuyển nhượng lần đầu đối với tín chỉ carbon đã được cấp sẽ được miễn thuế TNCN.
Các biện pháp này nhằm tăng cường tính minh bạch, hạn chế hoạt động đầu cơ trên thị trường vàng, kiểm soát thu thuế đối với thu nhập phát sinh từ các mô hình kinh doanh số mới, đồng thời thể chế hóa các chính sách về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Các quy định mới sẽ tác động trực tiếp đến các nhà đầu tư chuyên nghiệp và cá nhân thực hiện giao dịch các loại tài sản nêu trên. Riêng đối với vàng miếng, Chính phủ sẽ ban hành hướng dẫn chi tiết về ngưỡng giá trị chịu thuế nhằm bảo đảm rằng các giao dịch nhỏ lẻ phục vụ mục đích tích lũy và tiết kiệm không bị ảnh hưởng bất lợi.
Ưu Đãi Thuế Độc Quyền Đối Với Nhân Lực Công Nghệ Cao Và Công Nghệ Số
Theo Luật Thuế TNCN mới, nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ số, đặc biệt là những cá nhân làm việc trong các ngành, lĩnh vực then chốt như chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), và nghiên cứu và phát triển (R&D) công nghệ cao hoặc công nghệ chiến lược, sẽ được miễn thuế TNCN trong thời hạn năm (05) năm.
Chính sách này được xem là một bước đột phá quan trọng, thể chế hóa Luật Công nghiệp Công nghệ số. Quy định mới trực tiếp giải quyết sự cạnh tranh gay gắt trên toàn cầu trong việc thu hút và giữ chân nguồn nhân lực trình độ cao, trong đó ưu đãi thuế đóng vai trò là công cụ then chốt. Trên thực tế, việc miễn thuế TNCN trong một khoảng thời gian dài tạo ra động lực tài chính bền vững, giúp Việt Nam thu hút và giữ chân các chuyên gia hàng đầu, nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy quá trình chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa trên gia công sang làm chủ các công nghệ cốt lõi.
Đơn Giản Hóa Biểu Thuế Lũy Tiến Từng Phần Và Tăng Mức Giảm Trừ Gia Cảnh
Luật Thuế TNCN mới giảm số bậc thuế lũy tiến áp dụng đối với cá nhân cư trú từ bảy (07) bậc xuống còn năm (05) bậc, với các mức thuế suất dao động từ 5% đến 35%, cụ thể như sau:
| Bậc | Thu nhập tính thuế (VNĐ/tháng) | Thuế suất |
| 1 | Đến 10 triệu | 5% |
| 2 | Trên 10 đến 30 triệu | 10% |
| 3 | Trên 30 đến 60 triệu | 20% |
| 4 | Trên 60 đến 100 triệu | 30% |
| 5 | Trên 100 triệu | 35% |
Với việc mở rộng khoảng thu nhập ở từng bậc, cơ cấu biểu thuế lũy tiến từng phần mới gồm năm bậc được kỳ vọng sẽ giúp giảm nghĩa vụ thuế đối với người lao động có thu nhập thấp và trung bình, tăng cường tính công bằng, khuyến khích tham gia thị trường lao động và hỗ trợ chiến lược cải cách thuế quốc gia đến năm 2030.
Bên cạnh đó, mức giảm trừ gia cảnh đã được điều chỉnh tăng đáng kể. Cụ thể, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế tăng từ 11 triệu VNĐ lên 15,5 triệu VNĐ/tháng, trong khi mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc tăng từ 4,4 triệu VNĐ lên 6,2 triệu VNĐ/tháng. Những điều chỉnh này phản ánh áp lực lạm phát và chi phí sinh hoạt ngày càng gia tăng, đồng thời củng cố nguyên tắc đánh thuế theo khả năng nộp thuế, bảo đảm thuế TNCN chỉ được áp dụng đối với phần thu nhập vượt quá nhu cầu sinh hoạt cơ bản. Theo đó, một tỷ lệ đáng kể người lao động có thu nhập thấp và trung bình có thể sẽ không còn thuộc diện chịu thuế TNCN.
Dưới góc độ thực tiễn, các bộ phận nhân sự và tiền lương cần rà soát toàn diện các cơ cấu lương ròng/lương gộp hiện hành nhằm bảo đảm phù hợp với biểu thuế mới và mức giảm trừ gia cảnh tăng thêm. Việc điều chỉnh sớm sẽ giúp hạn chế rủi ro “nhảy bậc” thuế và tối ưu hóa tổng chi phí lao động cho cả người sử dụng lao động và người lao động.
Cập Nhật Đối Với Hộ Kinh Doanh
Luật Thuế TNCN mới nâng ngưỡng doanh thu được miễn thuế hàng năm đối với hộ kinh doanh từ 100 triệu VNĐ lên 500 triệu VNĐ, đồng thời phân loại hộ kinh doanh thành bốn (04) nhóm với các phương pháp tính thuế khác nhau dựa trên quy mô doanh thu.
- Các hộ kinh doanh và cá nhân có doanh thu hàng năm đến 500 triệu VNĐ được miễn hoàn toàn thuế TNCN.
- Các hộ kinh doanh và cá nhân có doanh thu hàng năm trên 500 triệu VNĐ đến 3 tỷ VNĐ có thể lựa chọn nộp thuế TNCN trên phần doanh thu vượt ngưỡng miễn thuế với thuế suất từ 0,5% đến 5% tùy theo ngành, nghề kinh doanh, hoặc nộp thuế TNCN với thuế suất 15% trên lợi nhuận (doanh thu trừ chi phí).
- Các hộ kinh doanh và cá nhân có doanh thu hàng năm trên 3 tỷ VNĐ đến 50 tỷ VNĐ phải nộp thuế TNCN với thuế suất 17% trên lợi nhuận.
- Các hộ kinh doanh và cá nhân có doanh thu hàng năm trên 50 tỷ VNĐ sẽ chịu thuế TNCN với thuế suất 20% trên lợi nhuận.
Những thay đổi này phản ánh mục tiêu chính sách nhằm xóa bỏ cơ chế thuế khoán vốn thiếu minh bạch đối với các hộ kinh doanh quy mô lớn, đồng thời tăng cường tính công bằng so với Thuế Thu nhập Doanh nghiệp và khuyến khích chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cải cách này cũng mang lại sự hỗ trợ thiết thực cho các hộ kinh doanh nhỏ trong bối cảnh biến động giá cả. Trên thực tế, Luật Thuế TNCN Mới giúp giảm đáng kể gánh nặng thuế đối với các hộ kinh doanh quy mô nhỏ, trong khi siết chặt yêu cầu tuân thủ đối với các hộ quy mô lớn, là những đối tượng buộc phải duy trì đầy đủ sổ sách kế toán, hóa đơn và chứng từ để xác định lợi nhuận thực tế.
Kết Luận
Luật Thuế TNCN Mới đánh dấu một bước chuyển quan trọng hướng tới một khuôn khổ thuế hiện đại, công bằng và định hướng số hóa hơn tại Việt Nam. Thông qua việc kết hợp các ưu đãi đáng kể đối với thu nhập từ tiền lương với việc chính thức đưa các tài sản số và tài sản mới nổi vào diện chịu thuế, Luật này vừa mở ra những cơ hội chiến lược trong việc thu hút nhân tài, vừa đặt ra các yêu cầu tuân thủ mới đối với nhà đầu tư và doanh nghiệp.
Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao và đổi mới sáng tạo, đây là thời điểm then chốt để rà soát lại cơ cấu lương thưởng và tận dụng tối đa các ưu đãi thuế mới được ban hành. Đồng thời, các bộ phận nhân sự và tài chính cần ưu tiên nâng cấp hệ thống nội bộ và khung tuân thủ nhằm bảo đảm sẵn sàng khi Luật Thuế TNCN Mới có hiệu lực vào năm 2026. Một cách tiếp cận chủ động và có cấu trúc bài bản sẽ đóng vai trò quyết định trong việc giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi ích theo khuôn khổ pháp lý mới.
