TP. Hồ Chí Minh, Ngày 29 tháng 9 năm 2026
Mở Đầu
Bên cạnh nền tảng thương mại điện tử kinh doanh trực tiếp, các mô hình nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử và nền tảng thương mại điện tử tích hợp cũng được triển khai phổ biến trên thực tế. Tiếp nối các nội dung đã trình bày, Tiêu Điểm Pháp Lý Tuần – Phần 3 tập trung phân tích những quy định pháp luật đáng lưu ý về nghĩa vụ và trách nhiệm của doanh nghiệp vận hành các mô hình này, đồng thời đưa ra các khuyến nghị nhằm bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật.
Nghĩa Vụ Đăng Ký
Khác với nền tảng thương mại điện tử kinh doanh trực tiếp có chức năng đặt hàng trực tuyến, nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử và nền tảng thương mại điện tử tích hợp phải thực hiện thủ tục đăng ký và được Bộ Công Thương xác nhận. Vì vậy, doanh nghiệp cần rà soát và xác định chính xác loại hình nền tảng đang vận hành để thực hiện thủ tục đăng ký hoặc thông báo tương ứng theo quy định. Lưu ý rằng nền tảng thương mại điện tử đã được xác nhận thông báo hoặc đăng ký hoạt động trước ngày 01/7/2026 được tiếp tục hoạt động đến hết ngày 30/6/2027 nhưng phải thực hiện thủ tục sửa đổi, bổ sung hồ sơ đã xác nhận theo quy định hiện hành.
Sau khi được chấp thuận, chủ quản sẽ được cấp biểu tượng xác nhận điện tử đã đăng ký để gắn trên nền tảng như sau:
Trách Nhiệm Pháp Lý Chính
Tùy thuộc vào tính chất và mô hình hoạt động, mỗi loại nền tảng thương mại điện tử phải tuân thủ các trách nhiệm pháp lý riêng biệt. Các yêu cầu này chủ yếu liên quan đến việc xác thực thông tin người bán, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng đối với hàng hóa có khuyết tật, tiếp nhận và giải quyết tranh chấp, cũng như phối hợp với cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Dưới đây là một số trách nhiệm pháp lý đáng lưu ý mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu tâm trong quá trình vận hành nền tảng.
Nền tảng thương mại điện tử trung gian
Xác thực điện tử danh tính người bán kể từ ngày 01/01/2027, bao gồm cá nhân và tổ chức trong nước hoặc nước ngoài, là một trong những trách nhiệm trọng tâm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử trung gian. Việc thực hiện nghĩa vụ này nhằm bảo đảm khả năng cung cấp thông tin cần thiết cho các bên tham gia giao dịch và cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi phát sinh tranh chấp hoặc phát hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Trước khi hiển thị hàng hóa, dịch vụ trên nền tảng, chủ quản có trách nhiệm kiểm duyệt nội dung thông tin liên quan. Đối với nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến, chủ quản còn có trách nhiệm tiếp nhận lại hàng hóa do người bán cung cấp nếu không phù hợp với nội dung đã thông báo, niêm yết, quảng cáo hoặc giới thiệu. Trường hợp phát hiện hàng hóa có khuyết tật, chủ quản phải công khai thông báo thu hồi trên nền tảng, trực tiếp thông báo đến người mua và làm đầu mối tiếp nhận lại hàng hóa theo thỏa thuận với người bán.
Cũng cần lưu ý rằng chủ quản phải luôn bảo đảm khả năng truy cập thông tin, dữ liệu về hàng hóa, dịch vụ đã đăng tải trên nền tảng. Đối với nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến, chủ quản còn phải cung cấp công cụ cho phép người bán truy cập tài khoản để tải về dữ liệu về hàng hóa, dịch vụ và thông tin hợp đồng đã giao kết.
Mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử
Về bản chất, mô hình nền tảng này trước hết phải tuân thủ các trách nhiệm pháp lý áp dụng đối với mạng xã hội. Đồng thời, do có tham gia vào hoạt động thương mại điện tử, chủ quản nền tảng còn phải tuân thủ thêm các trách nhiệm và nghĩa vụ theo quy định pháp luật về thương mại điện tử.
Theo đó, chủ quản phải cho phép người dùng lựa chọn đăng ký tài khoản người bán, đồng thời hiển thị công khai dấu hiệu đối với loại tài khoản này. Dấu hiệu nhận biết phải được hiển thị rõ ràng, dễ nhận biết và không gây nhầm lẫn với tài khoản của người sử dụng khác.
Bên cạnh các trách nhiệm pháp lý chung, đối với mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử có chức năng liên lạc trực tuyến tích hợp công cụ thông báo xác nhận giao kết hợp đồng, chủ quản còn phải thiết lập cơ chế lưu trữ dữ liệu giao kết hợp đồng và yêu cầu người dùng sử dụng thông tin tài khoản người bán khi sử dụng chức năng này. Trường hợp nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến, chủ quản phải tách biệt nội dung thương mại điện tử gắn với chức năng này thành một chuyên mục riêng, đồng thời yêu cầu người dùng sử dụng thông tin tài khoản người bán khi sử dụng chức năng đặt hàng trực tuyến.
Nền tảng thương mại điện tử tích hợp
Với đặc thù cho phép tích hợp các nền tảng thương mại điện tử khác, chủ quản nền tảng thương mại điện tử tích hợp không được tích hợp các nền tảng vi phạm pháp luật. Để thực hiện nghĩa vụ này, chủ quản cần phải kết nối và thường xuyên cập nhật danh sách trên Hệ thống quản lý hoạt động thương mại điện tử nhằm kịp thời phát hiện và loại bỏ các nền tảng không đáp ứng quy định pháp luật.
Nhằm bảo đảm tính minh bạch và quyền lợi của người dùng, chủ quản phải cung cấp đầy đủ thông tin về tên nền tảng đã được tích hợp, quyền và nghĩa vụ của các bên, phương thức tiếp nhận và giải quyết tranh chấp, đồng thời thiết lập cơ chế cho phép người dùng thể hiện sự đồng ý trước mỗi lần truy cập nền tảng đã được tích hợp. Đáng lưu ý, sự đồng ý phải được ghi nhận riêng cho từng lần truy cập. Do đó, cơ chế đồng ý mặc định hoặc đồng ý một lần để áp dụng cho các lần truy cập tiếp theo có thể được xem là không đáp ứng yêu cầu này.
Bên cạnh đó, chủ quản còn phải xây dựng công cụ cho phép các nền tảng đã được tích hợp truy cập và sử dụng dữ liệu do nền tảng đó tạo ra. Đồng thời, thông tin và dữ liệu trao đổi giữa nền tảng thương mại điện tử tích hợp và nền tảng được tích hợp phải được lưu trữ trong thời gian ít nhất 03 năm.
Nghĩa Vụ Báo Cáo Định Kỳ
Tương tự nền tảng thương mại điện tử kinh doanh trực tiếp, trước ngày 15 tháng 02 hằng năm, các chủ quản phải báo cáo trực tuyến kết quả hoạt động thương mại điện tử thông qua Hệ thống quản lý hoạt động thương mại điện tử hoặc cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Kết Luận
Từ các quy định pháp luật hiện hành, có thể thấy khung pháp lý mới đặt ra hàng loạt nghĩa vụ tuân thủ đối với chủ quản nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử và nền tảng thương mại điện tử tích hợp, trong đó có nhiều điểm mới đáng lưu ý. Theo đó, doanh nghiệp cần chủ động rà soát mô hình hoạt động, cập nhật quy trình vận hành và triển khai các biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ pháp lý tương ứng như đã được phân tích ở trên.
Trong số cuối cùng, Tiêu Điểm Pháp Lý Tuần – Phần 4 sẽ tập trung phân tích những thay đổi pháp lý đáng lưu ý đối với hoạt động thương mại điện tử của các chủ thể nước ngoài, qua đó khép lại chuỗi bài viết về những cập nhật pháp lý trong lĩnh vực thương mại điện tử.
—
Đọc các phần trước tại đây: Phần 1a| Phần 1b
—
Nếu doanh nghiệp cần trao đổi về tác động của các quy định mới về thương mại điện tử hoặc tư vấn chuyên sâu, vui lòng liên hệ với đội ngũ của chúng tôi.
info@indochinecounsel.com
(+84) 28 3823 9640
