Tp. Hồ Chí Minh, Ngày 9 tháng 9 năm 2026
Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh việc đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh thông qua việc thu hẹp đáng kể phạm vi các ngành, nghề phải đáp ứng điều kiện, đồng thời bổ sung cơ chế quản lý chặt chẽ hơn đối với một số hoạt động có rủi ro cao.
Trong bối cảnh đó, ngày 24/08/2026, Quốc hội thông qua Luật Đầu tư (“Luật Đầu Tư Sửa Đổi“), với phần lớn các quy định có hiệu lực từ ngày 01/03/2027.
Đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư, đặc biệt là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các thay đổi này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định ngành, nghề kinh doanh, yêu cầu về giấy phép và phạm vi các nghĩa vụ tuân thủ cần duy trì trong quá trình hoạt động.
Điều gì đã thay đổi?
1. Thu hẹp Danh Mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện
Luật Đầu Tư Sửa Đổi thay thế toàn bộ Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện bằng Danh Mục mới gồm 137 ngành (so với 198 ngành theo Luật Đầu tư 2025), nghề, áp dụng từ ngày 01/03/2027 (“Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện“).
Cũng cần phải lưu ý rằng việc rút gọn Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện được thực hiện thông qua nhiều hình thức, bao gồm việc loại bỏ hoàn toàn một số ngành, nghề; hợp nhất các ngành, nghề có nội dung tương đồng và điều chỉnh lại tên gọi hoặc phạm vi của một số ngành, nghề, trong đó nổi bật ở những thay đổi sau:-
- 40 ngành, nghề kinh doanh được bãi bỏ hoàn toàn trong đa dạng lĩnh vực.
- 01 ngành nghề mới được bổ sung (Hoạt động dịch vụ hỗ trợ cấp thị thực của cơ sở kinh doanh được ủy quyền).
- Các ngành còn lại được gộp ngành, đổi tên hoặc điều chỉnh phạm vi quản lý (ví dụ: các ngành bảo hiểm, tái bảo hiểm, môi giới bảo hiểm.. được gộp thành “hoạt động kinh doanh bảo hiểm”; trung gian dữ liệu, phân tích, tổng hợp dữ liệu được gộp thống nhất thành “ngành nghề dữ liệu”; bảo hiểm, tái bảo hiểm, môi giới đại lý bảo hiểm được gộp thành “hoạt động kinh doanh bảo hiểm”…).
Do đó, việc giảm số lượng đầu mục không nên được hiểu đơn thuần là toàn bộ phần chênh lệch đều là các ngành, nghề được bãi bỏ hoàn toàn. Đối với từng hoạt động cụ thể, doanh nghiệp vẫn cần xác định liệu ngành, nghề đó đã thực sự được loại khỏi Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện hay chỉ được hợp nhất hoặc điều chỉnh phạm vi.
Tác động thực tiễn: Việc thu hẹp Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện có thể làm giảm số lượng hoạt động phải chịu cơ chế điều kiện đầu tư kinh doanh, qua đó góp phần giảm một số thủ tục tiền kiểm, giấy phép và nghĩa vụ tuân thủ trước khi doanh nghiệp bắt đầu hoặc tiếp tục hoạt động.
Tuy nhiên, việc một ngành, nghề không còn nằm trong Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện không đồng nghĩa với việc hoạt động đó hoàn toàn không còn chịu sự quản lý. Luật Đầu Tư Sửa Đổi yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền xây dựng giải pháp hoặc phương án quản lý thay thế nếu cần thiết đối với các ngành, nghề bị bãi bỏ khỏi Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện. Vì vậy, doanh nghiệp vẫn cần theo dõi các quy định chuyên ngành được ban hành hoặc điều chỉnh trong thời gian tới.
2. Cơ chế chuyển tiếp đối với các ngành, nghề bị loại khỏi Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện
Luật Đầu Tư Sửa Đổi quy định cơ chế chuyển tiếp đối với các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trước đây nhưng không còn thuộc Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện mới.
Theo đó, đối với ngành, nghề đã bị bãi bỏ khỏi Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện:
- doanh nghiệp được tiếp tục kinh doanh mà không phải đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh theo cơ chế trước đây;
- giấy phép, giấy chứng nhận hoặc văn bản chấp thuận đã được cấp có thể tiếp tục được sử dụng đến hết thời hạn nếu doanh nghiệp có nhu cầu;
- doanh nghiệp không phải thực hiện thủ tục cấp mới, điều chỉnh hoặc gia hạn đối với các giấy phép, giấy chứng nhận hoặc văn bản chấp thuận không còn cần thiết theo cơ chế mới; và
- hồ sơ xin cấp, điều chỉnh hoặc gia hạn đã được tiếp nhận nhưng chưa có kết quả sẽ được cơ quan có thẩm quyền ngừng giải quyết và trả lại.
Tác động thực tiễn: Đây là một trong những quy định có ý nghĩa trực tiếp nhất đối với doanh nghiệp, vì không chỉ thay đổi tình trạng pháp lý của ngành, nghề mà còn xử lý rõ các giấy phép hiện có và các hồ sơ đang trong quá trình giải quyết.
Doanh nghiệp hoạt động trong các ngành, nghề bị loại khỏi Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện nên rà soát sớm các giấy phép, thủ tục gia hạn hoặc hồ sơ đang được xử lý để xác định liệu có còn cần tiếp tục thực hiện sau ngày 01/03/2027 hay không.
3. Việc cắt giảm điều kiện kinh doanh không tự động loại bỏ các hạn chế đối với nhà đầu tư nước ngoài
Đối với nhà đầu tư nước ngoài, việc một ngành, nghề không còn thuộc Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện cần được phân biệt với cơ chế về điều kiện tiếp cận thị trường.
Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện điều chỉnh các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, trong khi các hạn chế dành riêng cho nhà đầu tư nước ngoài được điều chỉnh theo cơ chế riêng về điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Theo đó, việc một ngành, nghề được loại khỏi Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện không đương nhiên có nghĩa nhà đầu tư nước ngoài được tiếp cận ngành, nghề đó với điều kiện tương tự nhà đầu tư trong nước.
Tác động thực tiễn: Nhà đầu tư nước ngoài vẫn cần kiểm tra riêng các vấn đề như tỷ lệ sở hữu vốn, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động, yêu cầu về đối tác Việt Nam và các hạn chế khác theo pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc tế có liên quan.
Vì vậy, khi đánh giá tác động của Luật Đầu Tư Sửa Đổi đối với một dự án FDI cụ thể, doanh nghiệp nên thực hiện song song hai bước: xác định liệu ngành, nghề có còn thuộc Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện hay không và kiểm tra điều kiện tiếp cận thị trường áp dụng riêng đối với nhà đầu tư nước ngoài.
4. Bổ sung hoạt động kinh doanh khí N₂O dùng cho con người qua đường hô hấp vào ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh
Luật Đầu Tư Sửa Đổi bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N₂O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp.
Tuy nhiên, quy định cấm không áp dụng đối với việc sử dụng N₂O cho:
- mục đích y tế;
- công nghệ thực phẩm;
- kiểm nghiệm;
- nghiên cứu khoa học; và
- các mục đích khác do Chính phủ quy định.
Quy định này có hiệu lực từ ngày 01/01/2027.
Luật Đầu Tư Sửa Đổi cũng quy định cơ chế chuyển tiếp đối với các hợp đồng kinh doanh N₂O thuộc trường hợp bị cấm đã được ký kết trước thời điểm quy định mới có hiệu lực. Theo đó, các hợp đồng này chấm dứt hiệu lực từ ngày 01/01/2027 và các bên có tối đa 45 ngày kể từ ngày này để thực hiện thanh lý.
Tác động thực tiễn: Các doanh nghiệp đang sản xuất, nhập khẩu, phân phối hoặc kinh doanh N₂O cần rà soát lại mục đích sử dụng cuối cùng của sản phẩm và các hợp đồng đang thực hiện.
Đối với các doanh nghiệp trong lĩnh vực nhà hàng, khách sạn, giải trí hoặc các hoạt động có khả năng sử dụng N₂O cho con người qua đường hô hấp, quy định mới có thể dẫn đến việc phải chấm dứt hoạt động kinh doanh tương ứng và xử lý các hợp đồng hiện có trong thời hạn luật định.
Ngược lại, việc sử dụng N₂O cho các mục đích được Luật loại trừ khỏi lệnh cấm vẫn có thể tiếp tục, nhưng doanh nghiệp cần tuân thủ các quy định chuyên ngành có liên quan.
Khuyến nghị dành cho doanh nghiệp và nhà đầu tư
Doanh nghiệp và nhà đầu tư nên:
- Rà soát ngành, nghề kinh doanh hiện tại để xác định liệu hoạt động của mình còn thuộc Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện mới hay không;
- Kiểm tra các giấy phép, giấy chứng nhận, văn bản chấp thuận và hồ sơ đang được xử lý đối với các ngành, nghề bị loại khỏi Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện;
- Theo dõi các quy định chuyên ngành và phương án quản lý thay thế được ban hành trước ngày 01/03/2027;
- Đối với nhà đầu tư nước ngoài, tiếp tục rà soát riêng các điều kiện tiếp cận thị trường, ngay cả khi ngành, nghề tương ứng không còn thuộc Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện; và
- Đối với hoạt động liên quan đến N₂O, rà soát mục đích sử dụng, hợp đồng và mô hình kinh doanh để bảo đảm tuân thủ quy định cấm có hiệu lực từ ngày 01/01/2027.
Nhận định của chúng tôi
Luật Đầu Tư Sửa Đổi tiếp tục xu hướng cắt giảm và đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh thông qua việc thu hẹp đáng kể Danh Mục Kinh Doanh Có Điều Kiện và thiết lập cơ chế chuyển tiếp đối với các ngành, nghề không còn thuộc diện đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Tuy nhiên, việc giảm điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn các yêu cầu quản lý đối với hoạt động tương ứng. Đối với doanh nghiệp FDI, điều này càng cần được lưu ý vì điều kiện kinh doanh và điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài là hai cơ chế pháp lý riêng biệt.
Đồng thời, việc bổ sung lệnh cấm đối với hoạt động kinh doanh N₂O dùng cho con người qua đường hô hấp cho thấy Luật Đầu Tư Sửa Đổi vừa tiếp tục đơn giản hóa môi trường kinh doanh, vừa duy trì các biện pháp kiểm soát đối với những hoạt động được xác định là cần quản lý chặt chẽ hơn.
Về thực tiễn, doanh nghiệp nên chủ động rà soát ngành, nghề, giấy phép và các hạn chế áp dụng trước thời điểm Luật có hiệu lực để xác định chính xác những thủ tục có thể được loại bỏ, những nghĩa vụ vẫn cần duy trì và các thay đổi cần thực hiện trong hoạt động kinh doanh.
—
Đọc các phần Chuyển động Pháp lý trước tại đây: Phần 1 | Phần 2 | Phần 3| Phần 4| Phần 5
—
Để được tư vấn về các yêu cầu đầu tư và quy định pháp lý theo Luật Đầu Tư Sửa Đổi, vui lòng liên hệ đội ngũ của chúng tôi:
📧 info@indochinecounsel.com
☎️ (+84) 28 3823 9640
